Polikistoz tuxumdon sindromining 2-tur qandli diabet rivojlanishi va kechishiga ta’siri: qiyosiy ko‘ndalang tadqiqot (O‘zbekiston Ochiq Konferensiyasi, 2026)
Polikistoz tuxumdon sindromi (PKTS) reproduktiv yoshdagi ayollarda eng ko‘p uchraydigan endokrin buzilishlardan biri bo‘lib, tizimli metabolik kasallik sifatida qaraladi. Reproduktiv disfunksiyadan tashqari, PKTS sezilarli metabolik buzilishlar, ayniqsa insulinrezistentlik, semizlik va dislipidemiya bilan bog‘liq bo‘lib, ular 2-tur qandli diabet (2TQD) rivojlanish xavfini sezilarli darajada oshiradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi ayollarda PKTSning 2TQD klinik va metabolik xususiyatlariga ta’sirini baholashdan iborat edi. Tadqiqotga 38–40 yoshdagi 2TQD bilan og‘rigan 60 nafar ayol kiritildi. Bemorlar ikki guruhga ajratildi: asosiy guruhni PKTS va 2TQD bo‘lgan 30 nafar ayol, nazorat guruhini esa PKTSsiz 2TQD bilan og‘rigan 30 nafar ayol tashkil etdi. Tana vazni indeksi (TVI), glikozillangan gemoglobin (HbA1c), insulinrezistentlik indeksi (HOMA-IR), lipid profili ko‘rsatkichlari va arterial gipertenziya mavjudligi baholandi. Statistik tahlil Student t-testi va χ²-testi yordamida amalga oshirildi; p<0,05 statistik jihatdan ahamiyatli deb qabul qilindi. PKTS bo‘lgan ayollarda nazorat guruhiga nisbatan TVI ko‘rsatkichlari sezilarli darajada yuqori bo‘lgan (33,1 ± 4,2 kg/m² ga nisbatan 29,4 ± 3,6 kg/m²; p<0,001), HOMA-IR indekslari yuqori (6,5 ± 1,6 ga nisbatan 4,2 ± 1,3; p<0,001) va HbA1c darajalari oshgan (9,6 ± 1,3% ga nisbatan 8,1 ± 1,0%; p<0,001) edi. Lipid almashinuvi buzilishlari asosiy guruhdagi bemorlarning 80,0% ida va nazorat guruhidagi bemorlarning 55,0% ida aniqlangan (p=0,033). Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, 2TQD bilan og‘rigan ayollarda PKTS yanada yaqqol metabolik buzilishlar, yomonroq glikemik nazorat va yuqori kardiometabolik xavf bilan bog‘liq. Ushbu natijalar mazkur bemorlar guruhida erta aniqlash, metabolik monitoring va individuallashtirilgan terapevtik strategiyalarning muhimligini ta’kidlaydi.