Dasturiy gemodializ olayotgan qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda kalsiy-fosfor almashinuvi buzilishlarining xususiyatlari

Kalsiy-fosfor almashinuvi buzilishlari dasturiy gemodializ olayotgan surunkali buyrak kasalligi bo‘lgan bemorlarda muhim klinik muammo hisoblanadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi dasturiy gemodializ olayotgan qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda kalsiy-fosfor almashinuvi buzilishlarining xususiyatlarini baholash hamda ularning gemodializ terapiyasi davomiyligi va glikemiya darajasi bilan bog‘liqligini tahlil qilishdan iborat edi. Bir markazli prospektiv tadqiqotga dasturiy gemodializ olayotgan qandli diabet bilan og‘rigan 43 nafar bemor kiritildi. Ishtirokchilarning o‘rtacha yoshi 61,0 ± 11,7 yilni tashkil etdi; erkaklar 55,8%, ayollar esa 44,2% ni tashkil etdi. 2-tur qandli diabet bemorlarning 95,3% ida, 1-tur qandli diabet esa 4,7% ida tasdiqlandi. Gemodializning o‘rtacha davomiyligi 20,5 ± 22,1 oy, tasodifiy qon glyukozasining o‘rtacha darajasi esa 12,15 ± 6,59 mmol/l ni tashkil etdi. Laborator baholash barcha bemorlarda mineral almashinuvning asosiy ko‘rsatkichlari buzilganligini aniqladi. Umumiy kalsiyning o‘rtacha darajasi 1,66 ± 0,30 mmol/l bo‘lib, gipokalsemiya bemorlarning 92,0% ida kuzatildi. Fosforning o‘rtacha darajasi 2,20 ± 0,74 mmol/l ni tashkil etdi va giperfosfatemiya bemorlarning 84,6% ida aniqlandi. Paratireoid gormonning o‘rtacha darajasi 634,24 ± 302,68 pg/ml bo‘lib, bu yaqqol ikkilamchi giperparatireozni ko‘rsatadi. 12 oydan ortiq gemodializ olayotgan bemorlarda fosfor va paratireoid gormon darajalari yuqoriroq bo‘ldi. Gemodializ davomiyligi va paratireoid gormon darajasi o‘rtasida, shuningdek, fosfor va paratireoid gormon darajalari o‘rtasida ijobiy korrelyatsiya aniqlandi. Qon glyukozasi darajasi va paratireoid gormon konsentratsiyasi o‘rtasida statistik jihatdan ahamiyatli bog‘liqlik aniqlanmadi. Olingan natijalar dasturiy gemodializ olayotgan qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda kalsiy-fosfor almashinuvi buzilishlari yaqqol ifodalanganligini ko‘rsatadi hamda kalsiy, fosfor va paratireoid gormon darajalarini muntazam monitoring qilish zarurligini ta’kidlaydi.