O’ZBEKISTON RAQAMLI EKOTIZIMIDA MOLIYAVIY FIRIBGARLIKNI ANIQLASH: MASHINADA O’QITISH VA MA’LUMOTLARNI BALANSLASH USULLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISH

Qabul qilingan: 2026-07-15 15:50:49

Nashr etilgan: 2026-04-18

Annotatsiya

Ushbu maqolada Oʻzbekiston raqamli bank ekotizimida moliyaviy firibgarlik xavfi ortib borayotgani koʻrib chiqilib, bunda oʻgʻirlangan shaxsiy maʼlumotlardan foydalangan holda ruxsatsiz kredit olish muammosiga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Qoidalarga asoslangan an’anaviy aniqlash tizimlari ishonchli natijalar bermaydi, ortiqcha yolg’on ishlanmalarni keltirib chiqaradi va tajovuzkorlarning evolyutsion taktikalariga zo’rg’a moslashadi. Random Forest, XGBoost, neyron tarmoqlar va anomaliyalarni aniqlash algoritmlari kabi mashinada o’qitish modellarini joriy etish orqali ma’lumotlarni muvozanatlash usullari (masalan, SMOTE) bilan birgalikda tadqiqot firibgarlikni identifikatsiyalash aniqligini sezilarli darajada oshirishga erishmoqda.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. Doe, J. [et al.] (2024), “Performance evaluation of data balancing techniques in financial fraud detection using machine learning”, Procedia Computer Science, Vol. 235, pp. 124-133, doi: 10.1016/j.procs.2024.03.1028.

  2. Akhilomen, M. A. [et al.] (2018), “A comparative study of machine learning techniques for credit card fraud detection”, Expert Systems with Applications, Vol. 110, pp. 350-362, doi: 10.1016/j.eswa.2018.05.032.

  3. Fawcett, T. (2006), “An introduction to ROC analysis”, Pattern Recognition Letters, Vol. 27 No. 8, pp. 861-874, doi: 10.1016/j.patrec.2005.10.010.

  4. Ngai, E. W. T., Hu, Y. and Wong, Y. H. (2011), “The application of data mining techniques in financial fraud detection: a classification framework and an academic review of literature”, Decision Support Systems, Vol. 50 No. 3, pp. 559-569, doi: 10.1016/j.dss.2010.08.006.

  5. Prasad, S. S. P. [et al.] (2017), “Deep learning for financial fraud detection”, 2017 IEEE International Conference on Computing, Communication and Automation (ICCCA), pp. 1297-1302, doi: 10.1109/CCAA.2017.8229994.

Mualliflar haqida

License

How to Cite

[1]
Zairova R.Sh. tran. 2026. O’ZBEKISTON RAQAMLI EKOTIZIMIDA MOLIYAVIY FIRIBGARLIKNI ANIQLASH: MASHINADA O’QITISH VA MA’LUMOTLARNI BALANSLASH USULLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISH. O‘zbekiston Ochiq Konferensiyasi. 1 (Apr. 2026), 300–305. DOI:https://doi.org/10.57033/.

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.